Ik wil wekken en waarschuwen

Wij leven in een bezeten wereld. En wij weten het’, schreef Johan Huizinga in 1935. Zo somber als de goedburgerlijke historicus waren niet al zijn vakgenoten. Aartsoptimist Pieter Geyl wenste niet in somberheid en tobberij te vervallen, maar wilde ‘wekken en waarschuwen’. Maar ook hij kon zich niet onttrekken aan de ‘eeuw van uitersten’, zoals de twintigste eeuw wel is genoemd. Totalitaire stromingen als fascisme, nationaal-socialisme en communisme lieten historici geen rust en dwongen hen de ve